BAĞCILIK ÜZÜM VE ASMA
Üzüm Hakkında : Üzümün Tarihteki Yeri
Yerkürenin bağcılık için en elverişli iklim kuşağı üzerinde bulunan ülkemiz, asmanın gen merkezi olmasının yanı sıra son derece eski ve köklü bir bağcılık kültürüne de sahiptir. Anadolu’da yapılan arkeolojik kazılarda M:Ö 3500 yılına kadar asmanın izine rastlanmakta, ülkemizin değişik yörelerinde yapılan kazılarda çıkan üzüm salkımı şeklinde şarap ve içki kapları altın şarap bardakları ve testiler gibi tarihi eserler üzerinde üzümle ilgili şekil ve kabartmalar, bağcılık kültürünün yaygın olduğu hakkında bilgiler vermektedir. Arkeolojik buluntulardan Anadolu’da Hititler zamanında asma ve şarabın büyük önem taşıdığı kaydedilmektedir. Hititler döneminde bağ ve bahçe gibi varlıklarını korumak üzere tarım yasaları uygulanmıştır. Anadolu uygarlıklarının tarihinde bağ ve şarap halkın geçim kaynağı olmuş, ticarette daima önemli rol oynamıştır. Tarih boyunca Anadolu da elde edilen üzümler çoğunlukla kuru ve yaş olarak tüketilmiş bir kısmı da pekmez, bulama, pestil ve lokum şeklinde değerlendirilmiştir.
Üzüm Hakkında : İnsan sağlığı ve beslenmedeki önemi
Üzüm kullanım alanlarının çeşitliliği iklim ve toprak istekleri yönünden çok seçici olmayışı, çok yıllık olması ve çoğalma yöntemlerinin kolay oluşu gibi unsurların etkisi ile dünyadaki en yaygın kültür bitkilerinden biridir. Bileşimi ile ilgili verilere göre; karbonhidrat içeriği dolayısıyla(1,276kj/305 kcal)iyi bir enerji kaynağı B1,B2 vitaminleri ve çeşitli mineralleri içerdiğin den iyi bir besin, faydalı bir doğal ilaçtır. Özellikle bedensel gelişme ,deri ve saç beslenmelerinde iltihaplı,ateşli hastalıklar ve madensel tuz eksiklikleri,böbrek ve karaciğer hastalıklarında yararlılığı tıp uzmanları tarafından tespit edilmiştir. Kimyasal açıdan çekirdeksiz üzümün kalori verici oluşu bünyesinde bulunan karbonhidratlardan ileri gelmektedir.
Üzüm Hakkında : Yetiştirme Teknikleri
Bölgenin toprak koşullarına uyabilecek ve bölge çeşitleriyle uyuşabilecek anaçların seçilmesine özellikle dikkat edilmelidir. Bu çeşitler 5BB ,S 04,41 B,110R,99 R,420 A,1103 P,1616C gibi Amerikan asma anaçları kullanılır. Çeşit önerisinde bulunurken, öncelikle bölgenin iklimi ve yaygın olan üzüm değerlendirme şekilleri göz önüne alınmalıdır.
TOPRAK HAZIRLIĞI
Bağ yeri seçildikten sonra toprağın hazırlanması işlemine geçilir. Arazide varsa, büyük kayalar, ağaçlar çalılar temizlenir. Omcaları muntazam ve düzgün dikebilmek için tümsekler düzeltilir, çukurlar doldurulacak toprak tesfiyesi yapılır. Fazla su tutan yerlere drenaj içim önlemler alınır. Asmanın ekonomik ömrü bakım koşullarına göre değişmekle birlikte 40 yılın üzerindedir.Bu edenle ömrü bitinceye dek dikildiği yerde kalacağından,tesisinde çok titiz davranılmalıdır.Yeni kurulacak bağ yeri,hiç işlenmemiş bir toprak üzerinde olacaksa alan iyi bir şekilde işlenmelidir.Eğer eski bir bağ alanı ise torağı birkaç yıl dinlendirilerek bol yeşil gübre ile gübrelendirilmelidir.Asmanın iyi büyüyebilmesi,köklerinin derine gitmesi toprak içinde gelişmesine bağlıdır.Gelişme toprak yapısı ile ilgilidir.Amerikan asma anaçlarının kökleri,çok kuvvetli ve süratli büyüdüklerinden toprağın gevşek ve süzek olması lazımdır.Asmaların gelişmemesi ve bazı bağların zamanından önce kuruması, krizmanın yapılmaması veya yüzlek yapılmasından ileri gelmektedir.DİKİM
Sonbaharda krizma yapılmış arazi ilkbaharda düzeldikten sonra,hayvan veya makine gücü ile işlenebilecek aralık ve uzunlukta çukurlar açılır.Şimdiye kadar yapılan denemeler yeni tesis edilecek bağlarda sıra üzerinin 1,5-2 m.sıra arasının 2,5-3m.olması gerektiğini ortaya koymuştur.İşaretlenmiş yerlere iki kürek derinliğinde,bir kürek genişliğinde çukur açılır.Çukur açmanın makine ile yapılması daha avantajlıdır.Çukurların dip kısmına yanmış çiftlik gübresi,ince toprakla karıştırılarak konmalıdır.Dikim içinde fidan budama yapılır.Yan boğaz kökleri tamamiyle dip kökler ise 10 cm üzerinden çepeçevre kesilir.Oluşmuş sürgünlerin en kuvvetlisi bırakılır.Budaması yapılan köklü çubuk veya aşılı köklü topraklı fidan,açılan çukurun tam ortasına gelecek şekilde konur,fidanın gövde kısmının en az 10-15 cm.i toprak üzerinde kalacak şekilde açılan çukurlara 10-15 cm kalınlığında toprak atıldıktan sonra fidan hava almayacak şekilde sıkıştırılmalıdır.Daha sonra can suyu verilir ve fidanın yerini belli etmek için yanına herek dikilir.GÜBRELEME
Doğru,dengeli ve zamanında yapılan gübreleme bağcılıkta ürün miktarının ve kalitesini arttırmakla ve bağların hastalık,Zaralı,dona karşı dirençlerini de yükseltmektedir.Bağlara verilecek gübre miktarının tespiti çok fazla faktöre bağlı olan ve önceden bazı tahlilleri gerektiren bir işlemdir.Her bölgede hatta her bağda ihtiyaç duyulan mineral ve organik madde miktarını ayrı ayrı tespit etmek daha sonra buna göre gübreleme yapmak en isabetli yoldur.Çiftlik gübresi ile fosforlu gübreler sonbahar toprak işlemesi sırasında sıralar arasına verilerek toprakla karışmasını sağlar.Azotla gübrenin ise bağlara en uygun verilme zamanı ilkbaharda ilk toprak işlenmesinden hemen önce şubat-mart aylarıdır.Arzu edilirse azotlu gübrenin ikinci yarısı nisan-mayıs aylarında da verilebilir.SULAMA
Asmanın büyüyüp gelişmesi için topraktaki su miktarının daimi solma noktasının üstünde olması gerekir.Asmanın hızlı gelişme devresi olan mayıs haziran ayları ile salkımların ben düşme zamanında(Temmuz)kök bölgesinde yeterli su bulunmadığı hallrde omcaların gelişmesi yavaşlar,yapraklar pörsür ve renkleri solar.Kış yağmurları normal düşmüşse toprak tarafından tutulmuş olan su bağların bahar gelişmesine yeterli olmaktadır.Sulama imkanı olan taban bağlarda iki defa sulama ve sulamalardan sonra tava gelince toprak işleme çok iyi sonuç vermektedir.Kışın kurak geçmesi halinde bir de bağlar uyanmadan önce bir su verilip ardından toprak işleme yapılması yerinde olur.Bağlarda çiçeklenmenin hemen sonrasında ve tanelere ben düşme başlangıcında sulamaya yönelik dikkat etmek gerekir.Yurdumuzda bağlarda sulama çoğunlukla karık usulünle yapılmaktadır.Ancak son yıllarda damla sulama ve sprink yöntemi ile bağların sulanması önem kazanmıştır.BUDAMA
AŞILAMA
Filoksera venemotodla bulaşık olan bağlarda Amerikan asma ancı üzerine aşı yapma zorunluluğunu getirmiştir. Çeşit değiştirmek için de aşı yapılır. Toprak çeşitlerinin farklılığına göre değişik Amerikan asma anaçları üzerine aşı yapılır. Günümüzde en pratik ve kullanılan aşı yöntemi masa başı omega aşısıdır. Dikili bağlarda ise yarma aşı, kalem aşısı, kakma aşı, dilcikli aşı ve göz aşısı yapılır.
